Kongevegen er fin vandring også for barna.
Kongevegen er fin vandring også for barna.

Om kongevegen

Kongevegen over Filefjell stod ferdig i 1793 og var den første vegen der folk kunne køyre med hest og kjerre mellom aust og vest i Norge, og mellom Christiania (Oslo) og Bergen. Vegen erstatta den gamle ride- og kløvjevegen frå mellomalderen og postvegen frå 1600-talet.

Partiet mellom Vang og Lærdal var det mest spektakulære. I dag er vegen mellom dei finaste veghistoriske kulturminna i Europa.

Filefjell har sidan menneska byrja å busette seg i Norge, vore den mest nytta ferdsleåra mellom aust og vest i sør-Norge. Dei mange kongeferdene over Filefjell er kjende, og fleire av dei gamle sagakongane reid over her. 

Frå mellomalderen av kan vi lese at ruta over fjellet hadde rykte på seg for å vere blant dei vanskelegaste og farlegaste i landet. Det var stor trong for forbetringar, slik at tilhøva for transport av folk og varer vart lettare. Ikkje minst for dei mange offentlege tenestemenn som stadig meir farta i embets medfør. På 16- og 1700-talet kom fleire reiseskildringar som fortel om den strabasiøse ferda og til tider farlege reisa.

Kongevegen over Filefjell var eit storstilt samferdsletiltak i si samtid. Vegen er bygd etter dåtida sin ideologi for vegbygging – «det franske prinsipp» - med mest mogleg rett lineføring, god drenering og ei godt oppbygd vegbane. Breidda var 4 meter. Slik start ingeniørane sin tidsalder, som frå no av skulle reformere den moderne vegbygginga.

Den 10 mil lange turvegen som er etablert langs Kongevegen over Filefjell ligg mellom Vang i Valdres i aust og Lærdalsøyri i vest. Vegen tek deg gjennom nokre av dei vakraste landskapa i Noreg frå innlandsbygdene i Valdres via høgfjellet på Filefjell og ned til det tronge og dramatiske fjordlandskapet inst i Sognefjorden. Ei reise mellom landsdelane med den historiske kongevegen som ein gjennomgåande raud tråd.

Turvegen er ein variert tur gjennom fjord, fjell og innlandsdal. Cirka halvparten av 100 km går på den autentiske vegen frå 1790-åra. Her kan du oppleve det franske prinsipp for vegbygging med rett linjeføring opp for bakke og ned for bakke. Her kan du oppleve dramatisk landskap gjennom ur med hengebratte fjell over og elva under deg. Her kan du gå fleire kilometer på grasgrodd vegbane.'

Kongevegen over Filefjell fekk i 2017 EU sin mest høgthengjande kulturminnepris, Europa Nostra-prisen i klassen bevaring.

Vegen vann også ein av dei prestisjetunge Grand Prix-heidersprisane. I tillegg vart Kongevegen nummer to i den store publikumpris-avstemminga.

I 2015 fekk Kongevegen over Filefjell «Vakre Vegars Pris».

Planlegg turen din

Turvegen langs Kongevegen over Filefjell har varierande underlag av grus, gras, sti og asfalt. Vegen kan både vandrast og syklast, men ver merksam på at anbefalt sykkelrute stadvis har ei anna trasé enn vandreruta. Det er fleire grunnar til det, anten er det bratt eller kronglete eller så er det ynskjeleg å skjerme dei verna strekningane.

Sesongen for turar langs kongevegen startar i overgangen april/mai nede i Lærdal og i Vang, mens over høgfjellet forsvinn snøen seint i juni. Juli og august er høgsesong, men en hausttur i september og oktober byr også på flotte opplevingar.

Anbefalte etappar

Den 10 mil lange turvegen kan delast i passlege dagsetapper om du vil gå heile vegen, men det kan være vel så fint å ha base hjå ein av overnattingsbedriftene og ta dagsturar derifrå. Nokre spesielt flotte etappar og rundturar kan anbefalast:

#Kvamskleiva
#Øye stavkyrkje – Tyinkrysset
#Kyrkjestølen – Maristova
#Vindhellavegen
#Galdane
#Gamle Lærdalsøyri
#Vindhellavegen – Sverrestien (rundtur)
#Galdane – Seltunåsen (rundtur)